Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Multidisipliner Yaklaşımlarla Coğrafya 2026, Clt. 4(2) 38-48
Spor Etkinlikleri Turizmi: Dönüşüm Dinamikleri Ve Yeniden Şekillendirme Paradigması
ss. 38 - 48 | DOI: https://doi.org/10.29329/mdag.2026.1455.1
Yayın Tarihi: Haziran 29, 2026 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Bu çalışma, spor turizminin turizm sektörünü dönüştürücü etkilerini kavramsal, ekonomik, mekânsal ve Sosyo-kültürel boyutlarıyla analiz etmektedir. Spor etkinliklerinin (Olimpiyatlar, maratonlar, kayak festivalleri) turizm yapısını yeniden şekillendirdiği tezinden hareketle, aktif-pasif-nostalji türleri üzerinden beşeri coğrafya ilişkisi incelenmiş; Türkiye vakaları (Erzurum Palandöken, İstanbul Maratonu) detaylandırılmıştır.
Ana Bulgular: Küresel spor turizmi pazarı 2025'te 700-870 milyar USD hacme ulaşmış olup, Türkiye'de turizm gelirinin %5-10'unu oluşturmakta, mevsimselliği kırarak 12 aya yayılmış takvim sağlamaktadır (çarpan etkisi 1.7-2.5) (Coherent Market Insights, 2025; Mikado Consulting, 2022). İstanbul Maratonu 300 milyon TL ekonomik katkı üretirken, Palandöken kırsal istihdamı %30 artırmış; ancak "beyaz fil sendromu" (atıl tesisler) ve çevresel baskılar (1-3 Mt CO2 karbon ayak izi) sürdürülebilirlik riski taşımaktadır (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2023).
Yöntem: Karma yöntemle ikincil veriler ve vaka analizleri kullanılmıştır. Bulgular, PPP modelleri, LTCB kapasite yönetimi ve dijital entegrasyon (VR turları) önerileriyle tamamlanmıştır.
Spor turizmi, Türkiye'nin 2030'da 100 milyar USD turizm hedefine %15 katkı potansiyeli sunmakta; stratejik planlama ile küresel liderlik mümkün görünmektedir (Turizm Ekonomi, 2023).
Anahtar kelimeler: Spor turizmi, Ekonomik çarpan, Mevsimsellik, Beyaz fil sendromu, İstanbul maratonu, sürdürülebilirlik
APA 7th edition
ZENGIN, B. (2026). Spor Etkinlikleri Turizmi: Dönüşüm Dinamikleri Ve Yeniden Şekillendirme Paradigması. Multidisipliner Yaklaşımlarla Coğrafya, 4(2), 38-48. https://doi.org/10.29329/mdag.2026.1455.1
Harvard
ZENGIN, B. (2026). Spor Etkinlikleri Turizmi: Dönüşüm Dinamikleri Ve Yeniden Şekillendirme Paradigması. Multidisipliner Yaklaşımlarla Coğrafya, 4(2), pp. 38-48.
Chicago 16th edition
ZENGIN, Bilalcan (2026). "Spor Etkinlikleri Turizmi: Dönüşüm Dinamikleri Ve Yeniden Şekillendirme Paradigması". Multidisipliner Yaklaşımlarla Coğrafya 4 (2):38-48. https://doi.org/10.29329/mdag.2026.1455.1
Akçakoca Spor Turizmi Araştırması. (2023). Akçakoca'nın spor turizmi potansiyelinin değerlendirilmesi. https://jatosjournal.org/files/jatos/899f3bdd-7ff7-40d9-a781-57106ae2d22e.pdf
Anadolu Ajansı. (2025a). 2025 turizm başkenti Erzurum'da Palandöken Ekonomi Forumu başladı. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/2025-turizm-baskenti-erzurumda-palandoken-ekonomi-forumu-basladi/3549431
Anadolu Ajansı. (2025b). Türkiye, spor turizminde küresel payını artırmayı hedefliyor. https://www.aa.com.tr/tr/dunyadan-spor/turkiye-spor-turizminde-kuresel-payini-artirmayi-hedefliyor/3779420
Anholt, S. (2007). Competitive identity: The new brand management for nations, cities and regions. Palgrave Macmillan.
Baran, A. G. (2023). Türkiye'de gençlerin gönüllülük faaliyetlerine katılım düzeyleri. DergiPark. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2147889
Coherent Market Insights. (2025). Sports tourism market size, trends & forecast, 2025-2032. https://www.coherentmarketinsights.com/industry-reports/sports-tourism-market
DergiPark. (2019). Sürdürülebilirlik kapsamında kayak turizmi: Erzurum-Palandöken örneği. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/603303
Ekonomi Manset. (2025). Türkiye İş Bankası İstanbul Maratonu'nda yeni "İyilik Rekoru" kırıldı. https://www.ekonomimanset.com/turkiye-is-bankasi-istanbul-maratonu-nda-yeni-iyilik-rekoru-kirildi
Erzurum Valiliği. (2025). Palandöken Dağları ve kış turizmi. https://www.erzurum.gov.tr/palandoken-ve-kayak
Gazete Oksijen. (2025). Avrupa'da üçüncü: 166 milyon TL ile İstanbul Maratonu'nda bağış rekoru. https://gazeteoksijen.com/turkiye/avrupada-ucuncu-166-milyon-tl-ile-istanbul-maratonunda-bagis-rekoru-257856
Gençlik ve Spor Bakanlığı [GSB]. (2024). Gençlik ve spor istatistikleri kitabı 2024. https://yayinlar.gsb.gov.tr/Public/Files/Genc%CC%A7lik_ve_Spor_I%CC%87statistikleri_Kitab%C4%B1_2024.pdf
Gençlik ve Spor Bakanlığı [GSB]. (2025a). Türkiye spor turizmi strateji belgesi.
Gençlik ve Spor Bakanlığı [GSB]. (2025b). Spor turizmi Ar-Ge strateji raporu.
Gençlik ve Spor Bakanlığı [GSB]. (2026). Dijital spor turizmi raporu 2025.
Girginov, V. (2012). Olympic legacies: Governance and the post-Games legacy. Routledge.
GMTourism. (2025). Sports & events Türkiye: Yeni uluslararası spor turizmi platformu 2026. https://gmtourism.com/sports-events-turkiye-yeni-uluslararasi-spor-turizmi-platformu-2026-da-basliyor
GSTC. (2022). Türkiye develops a national sustainable tourism program. https://www.gstc.org/turkiye-national-sustainable-tourism-program-2/
Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi. (2019). Erzurum Palandöken Kayak Merkezi'nde sürdürülebilirlik. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/603303
KUDAKA. (2014). Erzurum-Palandöken kayak merkezi ekonomik etki analizi. Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı.
Mikado Consulting. (2022). N-KOLAY 43. İstanbul Maratonu etki raporu. https://mikadoconsulting.com/wp-content/uploads/2025/01/N-KOLAY-43.-ISTANBUL-MARATONU-ETKI-RAPORU-25.04.2022.pdf
Sakarya Yenigün Gazetesi. (2021). Sporda tesisleşme ve sorunlar. https://sakaryayenigun.com.tr/makale/17842140/alpay-alev/sporda-tesislesme-ve-sorunlar
Spor İstanbul. (2026). Spor İstanbul 2025 yılında 1 milyon kişiyi sporla buluşturdu. https://www.cumhuriyet.com.tr/spor/spor-istanbul-2025-yilinda-1-milyon-kisiyi-sporla-bulusturdu-2472511
Strateji ve Bütçe Başkanlığı [SBB]. (2022). Onuncu kalkınma planı: Gençlik çalışma grubu raporu. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Onuncu-Kalkinma-Plani-Genclik-Calisma-Grubu-Raporu.pdf
TBMM. (2025). Gençlik ve Spor Bakanlığı'nın 2026 yılı bütçesi. https://www.tbmm.gov.tr/Haber/Detay?Id=83c6d390-1757-4866-8172-019a7c3b682d
TÜİK. (2026). Turizm istatistikleri 2025. https://www.apara.com.tr/piyasalar/2026/01/30/tuik-acikladi-turkiyenin-turizm-geliri-2025te-rekor-kirdi
Turizm Ekonomi. (2023). Türkiye aims 100 billion dollars tourism revenue by 2030. https://www.turizmekonomi.com/turkiye-aims-100-billion-dollars-tourism-revenue-by-2030
Tourism Journal. (2024). Türkiye, spor turizminde global liderliği hedefliyor. https://www.tourismjournal.com.tr/turizm/turkiye-spor-turizminde-global-liderligi-hedefliyor-1387776
TÜRSAB. (2023). Spor turizmi raporu. http://www.tursab.org.tr/dosya/12143/tursab-spor-turizmi-raporu_12143_3564982.docx
TÜRSAB. (2024). Turizm sektörü stratejik rapor 2024.
Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi. (2023). Beyaz fil sendromu çerçevesinde olimpiyatların ekonomik ve mali boyutu. https://tisej.com/index.php/pub/article/view/1042
